Onze hersenen, nature of nurture?

Minstens een derde van alle hersenverbindingen is direct erfelijk. Ook de dikte en het oppervlak van de hersenschors worden door variaties in het DNA beïnvloed. Genen hebben via deze hersenarchitectuur direct invloed op karaktereigenschappen, leervermogen en IQ-scores.

Maar aan de andere kant wordt de aanleg voor neurologische en psychiatrische aandoeningen, zoals schizofrenie, depressie en verslavingen voor een deel bepaald in onze genen.

Je zou hier het verband kunnen leggen met onze fysieke genen, sommige van ons zijn wat gelukkiger geboren met sterke, flexibele of veerkrachtige fysieke genen. Het is geen kwestie van toeval of alleen maar hard trainen dat bij voorbeeld de beste lange afstand lopers ter wereld veelal worden geboren in landen als Kenia en Ethiopië. Deze mensen beschikken veelal over geschiktere genen om een marathon te lopen.

Neuroplasticiteit:

Hoewel je DNA de basisstructuur het ontwikkelingspad van je hersenen uittekent, groeien de hersenen door interactie met de wereld. Omgevingsfactoren zoals opvoeding, stress, trauma, voeding en opgedane ervaringen bepalen hoe deze genetische aanleg zich in de praktijk ontwikkelt. Dit proces heet neuroplasticiteit: het vermogen van de hersenen om zich continu aan te passen en nieuwe verbindingen te vormen.

In andere woorden je kunt geboren worden met hersenen die minder adequaat omgaan met zaken als stress, teleurstelling, verlies enz. Gelukkig wil dat niet zeggen dat je die genen niet kunt ontwikkelen en zoals een spier kunt trainen en stukje bij beetje sterker maken.

Het hebben van inzicht in de eigen gedachten en er bewust voor kiezen om inadequate gedachten om te beugen en te vervangen door meer functionele gedachten is een techniek die veel wordt toegepast tijdens cognitieve therapie. Ook mindfulness technieken en lichaamsgerichte therapie worden ingezet om het proces van neuroplasticiteit bevorderen.

Je bent nooit te oud om te leren:

Of je nu een peuter bent of 70plusser je kunt blijven leren, je fysieke spieren blijven trainen, maar ook nieuwe verbindingen in je hersenen blijven vormen door te lezen, puzzelen, nieuwe hobby's etc etc.

Mijn oma was 60plus toen opa overleed, ze woonde in Canada op een afgelegen plek. Mijn oma had geen rijbewijs en besloot kort na zijn overlijden met rijlessen te beginnen. Niet alleen behaalde ze haar rijbewijs, maar ze zorgde ervoor dat er een wereld voor haar open ging. Ze begon met nieuwe hobby's als line dancing en klaverjassen. Ik herinner me vooral haar levenslust en enthousiasme, wanneer ze weer voor een paar weken op bezoek kwam in Nederland. Mijn oma was misschien niet gezegend met een hoog aangeboren IQ, maar met haar positieve mindset heeft ze uiteindelijk heel veel bereikt en echt weten te genieten van haar leven.